Το ψυχόδραμα είναι μία  ομαδική ψυχοθεραπεία, που συνδυάζει την ομαδική διαδικασία με τις ψυχοδραματικές τεχνικές. Ενθαρρύνει και βοηθά τα άτομα να εκφράσουν και να επεξεργαστούν σε βάθος τα προσωπικά τους βιώματα, τα συναισθήματά τους καθώς και τα προβλήματά τους. Οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία, μέσα στο πλαίσιο της ομάδας, να αναπαραστήσουν σημαντικά γεγονότα της ζωής τους από το παρόν, το παρελθόν ακόμα και από το μέλλον, αντί να μιλούν για αυτά. Το ψυχόδραμα χρησιμοποιεί τη δράση για να ενθαρρύνει τα άτομα να εκφράσουν όχι μόνο την εμπειρία τους, αλλά και τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή τους τρόπους αντιμετώπισης ενός προβλήματος. Η μέθοδος αυτή συνδυάζοντας την έκφραση των συναισθημάτων με τη δράση και έχοντας ως βασικές αρχές τον αυθορμητισμό και τη δημιουργικότητα διευρύνει τους ρόλους που ο καθένας μας καλείται να «παίξει» στην καθημερινότητά του  με στόχο της βελτίωσης της ζωής του και των σημαντικών ανθρώπων γύρω του . Κατά αυτό τον τρόπο, μέσα στην ομάδα ψυχοδράματος τα άτομα αντί να συζητούν για αυτά που τους συμβαίνουν, τα βιώνουν βάζοντάς τα στη σκηνή. Επίσης, τους δίνεται η ευκαιρία να πειραματιστούν σε πράγματα που θέλουν να βιώσουν στο μέλλον. Και όταν κάτι καταφέρουν να το κάνουν στη σκηνή, έπειτα καταφέρνουν να το κάνουν και στη ζωή!

Ιδρυτής του Ψυχοδράματος

Ιδρυτής του ψυχοδράματος και ένας από τους πρωτοπόρους στην ομαδική ψυχοθεραπεία θεωρείται ο ψυχίατρος Jacob Levy Moreno ( 1889 -1974) . Βασισμένος στην ανάγκη του ανθρώπου για δράση και έκφραση δημιούργησε αρχικά το Θέατρο του Αυθόρμητου. Το 1921 σκηνοθετεί αυτοσχέδιες ερασιτεχνικές παραστάσεις, όπου δεν συμμετέχουν επαγγελματίες ηθοποιοί, δεν υπάρχει συγκεκριμένο σενάριο, ούτε καν θεατρική σκηνή. Το 1922 , αρχίζει να πειραματίζεται δημιουργώντας το «Αυτοσχέδιο Θέατρο» όπου οι θεατές μπορούν ανά πάσα στιγμή να ανέβουν στη σκηνή και να παρέμβουν στην ιστορία βάσει των δικών τους προθέσεων, καθώς δεν υπήρχε προκαθορισμένο σενάριο, αλλά αντίθετα ενθαρρύνονταν η δημιουργικότητα και ο αυθορμητισμός. Μέσω της λειτουργίας αυτού του θεάτρου, ο Moreno συνειδητοποίησε πως τα άτομα αντιλαμβάνονται καλύτερα τις εμπειρίες και τα συναισθήματά τους με τη μορφή θεατρικού παιχνιδιού, διαπίστωσε τη θεραπευτική αξία της δράσης και εμπνεύστηκε τις βασικές τεχνικές της θεραπευτικής μεθόδου που αργότερα αποκάλεσε «ψυχόδραμα». Το ολοκληρωμένο θεραπευτικό σύστημα με την έννοια του ψυχοδράματος θα αναπτυχθεί στην Αμερική, όπου βρέθηκε αργότερα ο Moreno.

Η διαδικασία του Ψυχοδράματος

Το ψυχόδραμα αποτελείται από τρεις φάσεις: την προθέρμανση της ομάδας, προκειμένου η ομάδα να επιλέξει το θέμα που θα παίξει, να διαμορφώσει το σενάριο και να διανείμει τους ρόλους. Τη δράση ή το χώρο της σκηνής: την εκδραμάτιση, δηλαδή το χώρο στον οποίο διαδραματίζεται το σενάριο που διαμόρφωσε η ομάδα. Το κλείσιμο ή την επιστροφή στην ομάδα, όπου οι συμμετέχοντες στο παιχνίδι επιστρέφουν στην ομάδα, η οποία αποκτά και πάλι την κυκλική της διάταξη και το σταθερό της πλαίσιο. Οι ανταλλαγές των εντυπώσεων θεατών και ηθοποιών οδηγούν στην αμοιβαία κατανόηση και αποδοχή των συμπεριφορών, που εκδηλώθηκαν κατά τη σκηνική δράση και δημιουργούνται οι συνθήκες για περαιτέρω εμπλουτισμό της επίγνωσης του εαυτού.

Οι εφαρμογές του Ψυχοδράματος

Το ψυχόδραμα είναι μια ομαδική ψυχοθεραπεία, η οποία μέσω της ελεύθερης έκφρασης βασίζεται στη συνάντηση των προσώπων στο εδώ και τώρα, στη δράση, στην ενίσχυση του δυναμικού τους για δημιουργικότητα και αυθορμητισμό, στην ανάπτυξη νέων λειτουργικών ρόλων και στην αξιοποίηση της ομάδας ως το μέσο για την αλλαγή.

Το ψυχόδραμα έχει πολλές εφαρμογές. Απευθύνεται σε όποιον θέλει να αναπτύξει τον εαυτό του, να έρθει σε επαφή με αυτά που τον απασχολούν, αλλά και στον καθένα που αναζητεί μια βαθύτερη επικοινωνία με τον εαυτό του και τους άλλους. Μπορεί να εφαρμοστεί σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες, και σε διάφορα πλαίσια όπως εργασιακούς χώρους, επιχειρήσεις,σχολεία.

Συμπερασματικά, μέθοδοι και πρακτικές του ψυχοδράματος εφαρμόζονται στην ομαδική ψυχοθεραπεία, αλλά και σε άλλους τομείς ανάπτυξης και οργάνωσης της κοινωνικής ζωής.